Chuẩn bị trước khi gặp
Biết rõ mình có gì
- Tình trạng bảo hộ: đã nộp đơn chưa, đã được cấp chưa, ở những nước nào, còn hiệu lực bao lâu.
- Ai đồng sở hữu, và họ đã đồng ý với việc chuyển giao chưa.
- Mức độ hoàn thiện: mới ở phòng thí nghiệm, đã có mẫu thử, hay đã chạy thử ở quy mô thực tế. Đây là yếu tố ảnh hưởng lớn tới giá trị.
- Những gì đã công bố công khai và những gì còn là bí mật.
Biết rõ bên kia cần gì
- Họ định dùng công nghệ này để làm gì, ở thị trường nào, quy mô ra sao.
- Họ đang tốn bao nhiêu cho giải pháp hiện tại.
- Họ có phương án thay thế nào không — nếu có, vị thế thương lượng của bạn yếu hơn.
- Ai là người ra quyết định thật sự phía họ.
Xác định giới hạn của mình
Trước khi vào bàn, viết ra: mức tối thiểu bạn chấp nhận, và phương án nếu không đạt thoả thuận. Biết mình sẽ làm gì nếu không ký là thứ giữ cho bạn không nhượng bộ quá tay.
Các hình thức thoả thuận
- Chuyển nhượng toàn bộ. Bạn bán đứt quyền. Đơn giản nhưng mất phần lợi ích nếu công nghệ thành công lớn.
- Cấp quyền sử dụng độc quyền. Chỉ một bên được dùng. Giá cao hơn nhưng bạn phụ thuộc vào việc họ có khai thác hay không.
- Cấp quyền không độc quyền. Nhiều bên cùng được dùng. Giá mỗi hợp đồng thấp hơn nhưng tổng có thể cao hơn và ít rủi ro hơn.
- Cấp quyền theo lĩnh vực hoặc theo lãnh thổ. Độc quyền trong một ngành hoặc một khu vực, mở cho các ngành khác. Thường là phương án cân bằng tốt.
Cấu trúc thanh toán
Ít khi là một khoản duy nhất. Các thành phần thường gặp:
- Khoản trả trước khi ký.
- Khoản theo mốc — khi hoàn thành thử nghiệm, khi được cấp phép lưu hành, khi ra thị trường.
- Phần trăm doanh thu trong thời gian sử dụng.
- Khoản tối thiểu hằng năm — quan trọng với thoả thuận độc quyền, để bên kia không giữ công nghệ rồi không làm gì.
Kết hợp các thành phần này thường tốt hơn một khoản duy nhất, vì nó chia rủi ro cho cả hai bên.
Các điều khoản đáng chú ý ngoài giá
- Điều khoản khai thác tối thiểu. Với thoả thuận độc quyền, phải có cam kết về việc đưa vào sử dụng, kèm hậu quả nếu không đạt.
- Quyền công bố. Bạn được công bố kết quả nghiên cứu liên quan không, sau bao lâu, có phải xin duyệt không.
- Quyền với cải tiến. Cải tiến do bạn phát triển sau này thuộc về ai; cải tiến do họ phát triển thì sao.
- Quyền tiếp tục nghiên cứu. Bạn vẫn được dùng chính công nghệ đó cho mục đích nghiên cứu và đào tạo.
- Trách nhiệm khi có tranh chấp về sở hữu trí tuệ với bên thứ ba.
- Điều kiện chấm dứt và điều gì xảy ra với quyền sau khi chấm dứt.
- Quyền kiểm tra sổ sách nếu thanh toán theo phần trăm doanh thu.
Điều 1 và điều 4 là hai điều hay bị bỏ quên nhất và gây hậu quả rõ nhất về sau.
Nguyên tắc khi thương lượng
- Không thương lượng một mình. Nhờ bộ phận chuyển giao công nghệ hoặc pháp chế của cơ sở tham gia.
- Không ký ngay trong buổi gặp. Luôn xin thời gian xem lại văn bản.
- Ghi biên bản mỗi lần trao đổi và gửi lại để xác nhận.
- Thoả thuận bảo mật trước khi chia sẻ chi tiết kỹ thuật.
Lưu ý: quy định pháp luật và chính sách nêu trong bài do cơ quan có thẩm quyền ban hành và có thay đổi theo thời gian. Bài viết chỉ mô tả cách làm thường gặp; trước khi ra quyết định có ràng buộc pháp lý hoặc tài chính, hãy đối chiếu văn bản hiện hành và hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc người có chuyên môn.
