Mã nguồn đưa lên kho công khai mà không kèm giấy phép thì mặc định không ai có quyền dùng, sửa hay phân phối — kể cả khi bạn có ý định ngược lại.
Rất nhiều công cụ nghiên cứu hữu ích nằm ở tình trạng này, và người muốn dùng chúng một cách nghiêm túc thì không dám.
Ba nhóm giấy phép chính
- Cho phép rộng — ai cũng dùng được, kể cả trong sản phẩm thương mại đóng.
- Có điều kiện lan truyền — sản phẩm dùng mã của bạn cũng phải mở.
- Giữ quyền, cấp phép riêng — bạn quyết định từng trường hợp.
- Chọn theo mục tiêu, không chọn theo thói quen của người xung quanh.
Chọn theo mục tiêu
- Muốn nhiều người dùng và trích dẫn: chọn nhóm cho phép rộng.
- Muốn mọi cải tiến quay lại cộng đồng: chọn nhóm lan truyền.
- Muốn thương mại hoá sau này: cân nhắc kỹ trước khi mở.
- Mở rồi thì rất khó đóng lại — người đã lấy bản cũ vẫn giữ quyền.
Trước khi công khai
- Kiểm quy định của cơ sở về phần mềm do cán bộ viết.
- Kiểm giấy phép của các thư viện bạn dùng — chúng ràng buộc bạn.
- Bỏ hết khoá, mật khẩu, đường dẫn nội bộ ra khỏi mã.
- Ghi rõ ai là tác giả.
Để phần mềm được ghi nhận
- Đánh dấu bản phát hành và gắn định danh cho từng bản.
- Thêm tệp hướng dẫn cách trích dẫn.
- Ghi rõ mức hỗ trợ — không hỗ trợ cũng là câu trả lời hợp lệ.
- Đưa vào hồ sơ định danh nghiên cứu của bạn.
Nếu có ý định thương mại
- Có thể cấp phép kép: mở cho nghiên cứu, có phí cho thương mại.
- Phải giữ được quyền sở hữu để làm việc đó.
- Bàn với bộ phận chuyên môn trước khi công khai bất cứ dòng nào.
Một điều đáng nhớ
Mở mã nguồn là quyết định gần như không đảo ngược được.
Người đã tải bản cũ vẫn giữ quyền theo giấy phép lúc đó, vĩnh viễn. Vì vậy quyết định này nên được cân nhắc trước khi đưa lên, chứ không phải sau khi đã có người dùng và bạn muốn đổi ý.
Câu hỏi thường gặp
Mã nguồn không có giấy phép thì sao?
Mặc định không ai có quyền dùng, sửa hay phân phối — kể cả khi bạn có ý định ngược lại.
Có những nhóm giấy phép nào?
Cho phép rộng để ai cũng dùng kể cả sản phẩm thương mại đóng, có điều kiện lan truyền buộc sản phẩm dùng mã của bạn cũng phải mở, và giữ quyền cấp phép riêng từng trường hợp.
Chọn giấy phép theo gì?
Theo mục tiêu: muốn nhiều người dùng thì chọn cho phép rộng, muốn cải tiến quay lại cộng đồng thì chọn lan truyền, muốn thương mại hoá thì cân nhắc kỹ trước khi mở.
Cần kiểm gì trước khi công khai?
Quy định của cơ sở về phần mềm do cán bộ viết, giấy phép của các thư viện bạn dùng vì chúng ràng buộc bạn, và bỏ hết khoá mật khẩu đường dẫn nội bộ ra khỏi mã.
Vì sao mở mã nguồn khó đảo ngược?
Vì người đã tải bản cũ vẫn giữ quyền theo giấy phép lúc đó vĩnh viễn — nên phải cân nhắc trước khi đưa lên.
